Najważniejsze informacje o umowie zlecenie 2019

Umowa zlecenia charakteryzuje się tym, że przyjmujący zlecenia - zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonej czynności prawnej dla zleceniodawcy.

Mimo że w definicji (art.734 §1 Kodeksu cywilnego) nie są zawarte zlecenia dotyczące wykonywania czynności faktycznych, to w praktyce ten typ umowy można stosować oraz stosuje się także w odniesieniu do innych czynności, takich jak np. sadzenie roślin, czy wykonywanie mebli.

Co trzeba wiedzieć podpisując umowę zlecenie?

Minimalna stawka godzinowa ustalona od 1 stycznia 2019 to 14,70 brutto, dotyczy ona zarówno umów zawartych po nowym roku jak i przed. Jest to wzrost o 1 zł w porównaniu z zeszłym rokiem.

Umowa zlecenia charakteryzuje się zakresem obowiązków - zleceniobiorca musi wydać wszystko co przy wykonywaniu zlecenia uzyskał dla zleceniodawcy, nawet jeśli dokonywał czynności we własnym imieniu. Zleceniobiorca nie może również używać we własnych celach rzeczy i pieniędzy zleceniodawcy.

Strony umowy

Stronami umowy zlecenie mogą być osoby fizyczne, osoby prawne, a także jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Wszystkie regulacje prawne zawarte są w kodeksie cywilnym.
W odróżnieniu do stosunku pracy, Zlecenie charakteryzuje się brakiem stosunku podporządkowania, co skutkuje brakiem lub nieznacznym stopniem zależności zleceniobiorcy od zleceniodawcy.
Zleceniobiorcy nie przysługują gwarancje związane z umową o pracę, czyli między innymi np. wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy, albo wynagrodzenie za przestój.
Zlecenie może być również wykonywane jednak przez inne osoby, które wskaże zleceniobiorca, chyba że umowa stanowi inaczej. Jednocześnie zleceniobiorca powinien stosować się tylko do wskazówek zleceniodawcy.

Taką umowę można zawrzeć również np. ustnie i nie podlega obowiązkowi prowadzenia dokumentacji pracowniczej, poza dokumentami mówiącymi o liczbie godzin przepracowanych i tymi wymaganymi do celów podatkowych i ubezpieczeniowych. Zleceniodawca nie zawsze podlega ubezpieczeniom społecznym.

Co ważne taką umowę można wypowiedzieć w każdym momencie, a roszczenia dochodzone są przed sądem cywilnym.

Różnice między umową o pracę a umową zlecenia

Główną cechą odróżniającą umowę o pracę od innych umów cywilnoprawnych jest kierownictwo pracodawcy - przy umowie zlecenie nie występuje kierownictwo zleceniodawcy nad zleceniobiorcą.

Stosunek pracy powinien mieć ściśle określony zakres - w przypadku innych umów nie jest to wymagane. Umowa zlecenia dotyczy wykonania określonej czynności.

Kolejnym czynnikiem odróżniającym jest określenie czasu i miejsca wykonywanej pracy, które jest wymagane przy umowie o pracę. W przypadku umowy zlecenie, zleceniodawca nie ingeruje w sposób bezpośedni w to, kiedy, w jakim miejscu i w jaki sposób zostanie ona wykonana.

Dodatkowo nie można jednostronnie nakazywać zleceniobiorcy dodatkowej pracy, ani "odpracowywania" urlopu - to kolejny element charakteryzujący umowę o pracę. W treści umowy można natomiast zawrzeć zapisy dotyczące wynagrodzenia w określonych godzinach (np. między godziną 18:00 a 24:00 wynagrodzenie godzinowe wzrasta o 50%)

W przypadku gdy umowa zlecenie będzie miała uregulowane te kwestie inaczej, może być uznana za umowę o pracę. Również przyznawanie pracownikom świadczeń które charakteryzują umowę o pracę może być podstawą do uznania umowy zlecenie za stosunek pracy.

W przypadku jednak mikro spółek z o.o., często trudno jest mówić o stosunku pracy, z uwagi na brak kierownictwa. Wyobraźmy sobie następującą sytuację:
Spółka ma dwóch udziałówców, którzy jednocześnie są członkami zarządu, jeżeli zarząd kieruje pracą spółki, brak natomiast jest rady nadzorczej w podmiocie, jaki organ w takim wypadku kieruje zarządem? Zgromadzenie wspólników, które osobowo jest tożsame z Zarządem? Z uwagi na powyższe, w przypadku takiej struktury co do zasady powinno stosować się umowę zlecenie.

Wynagrodzenie w umowie zlecenie

Tak jak zostało już wspomniane, minimalna stawka godzinowa za godzinę pracy zleceniobiorcy wynosi 14,70 zł brutto. Dotyczy to zarówno umów zawartych po 1 stycznia 2019, jak i tych zawartych przed i trwających w tej dacie. W przypadku tych drugich zmiana stawki powinna zostać wprowadzona przy pomocy aneksu. Minimalne wynagrodzenie nie ujmuje jednak osób, które do wykonywania danej pracy zatrudniają inne osoby do jej wykonania.
Ponadto umowa zlecenie może być nieodpłatna - w takim przypadku musi to być jasno określone w treści umowy. Należy jednak również pamiętać, że jeśli zleceniobiorca poniesie jakieś koszty związane z wykonywaniem zlecenia, to z reguły zleceniodawca zwraca te koszty zleceniobiorcy wraz z odsetkami ustawowymi.

Do zmian od 2019 roku należy również wprowadzenie obowiązku prowadzenia ewidencji czasu pracy, czy to za pomocą wskazania przepracowanych godzin na rachunku zleceniobiorcy, czy przy pomocy zestawienia godzin przepracowanych w każdym dniu realizacji umowy, oświadczenia zleceniobiorcy lub listy obecności.
W przepisach nie jest jednoznacznie określony jeden sposób na prowadzenie takiej ewidencji - może to zostać ustalone przez strony umowy.

W przypadku umów zawartych na okres dłuższy niż jeden miesiąc, wypłata wynagrodzenia powinna następować przynajmniej raz w miesiącu, najpóźniej w kolejnym najbliższym miesiącu i to raczej na jego początku niż końcu.

W przypadku wypowiedzenia odpłatnej umowy zlecenie przed terminem określonym w treści umowy przez zleceniodawcę, jest on zobowiązany wypłacić zleceniobiorcy należną część wynagrodzenia.

Z czego składa się umowa zlecenie

Niezależnie od tego czego dotyczy umowa zlecenia, nie wymaga ona formy pisemnej - może zostać zawarta ustnie. Warto jednak podpisać taką umowę w celu uniknięcia nieporozumienia. Taka umowa powinna zawierać:

  • Nazwę/rodzaj umowy (Umowa zlecenie)
  • Datę i miejsce podpisania
  • Strony umowy, daty urodzenia, PESEL, NIP wraz numerami dokumentów potwierdzającymi tożsamość oraz numerem KRS
  • przedmiot zlecenia - możliwie dokładnie określony
  • miejsce i datę rozpoczęcia i zakończenia trwania umowy
  • zakres współpracy
  • wynagrodzenie
  • w razie udostępniania narzędzi zleceniodawcy do wykonania zlecenia, ich listę - w celu uniknięcia nieporozumień
  • klauzulę poufności
  • postępowanie w przypadku rozwiązania umowy i okres wypowiedzenia
  • ewentualne kary umowne, czy zakaz konkurencji na dany okres

Warto szczegółowo określić wskazówki dotyczące wykonywanych czynności w umowie - można opisać jakie czynności ma wykonać zleceniobiorca, ale jednocześnie nie można nakazywać drugiej stronie wykonywania pewnych prac - to charakteryzuje umowę o pracę.

Konsekwencje prawne uznania przez sąd umowy zlecenie za umowę o pracę.

Zazwyczaj w momencie, gdy sąd ma zdecydować nad faktyczną formą umowy, brana jest pod uwagę przeważająca liczba czynników przypisanych do określonej umowy. Jeśli ilość elementów umowy o pracę i umowy zlecenie jest zbliżona, sądy często zgadzają się z treścią zawartej umowy, na podstawie zgodnej woli stron.

Pracodawca, który przegra z zatrudnionym proces, a dalej go zatrudnia w dniu uprawomocnienia wyroku, musi traktować go jako pracownika. W takim przypadku skutkuje to szeregiem praw do wszystkich świadczeń dla pracownika, które nie dotyczą osób zatrudnionych na umowie zlecenie.

Jeśli umowa zlecenie zostanie uznana ze względu na charakter za stosunek pracy po zakończeniu zatrudnienia, może to spowodować pojawienie się prawa pracownika do odprawy z tytułu zwolnienia z pracy. Należy również pamiętać, że okres przedawnienia wynosi przy stosunku pracy 3 lata, więc pracodawca po tym okresie nie musi obawiać się żadnych roszczeń ze strony zatrudnionego, który zostanie uznany przez sąd za pracownika.

Odpowiedzialności zleceniobiorcy

W przypadku umowy zlecenia zleceniobiorcy są odpowiedzialni za ewentualne szkody, które mogłyby zostać spowodowane z ich winy, zarówno z zaniedbania, popełnienia czynu niedozwolonego, jak i niewykonania zobowiązania. Jednak żeby mówić o odpowiedzialności musi powstać szkoda.

Zleceniobiorca ma w przypadku szkody z jego winy obowiązek jej naprawienia w pełnej wysokości. Może to dotyczyć nawet wypowiedzenia umowy. Naprawienie szkody może zostać ujęte w treści umowy jako wypłata odszkodowania w określonej wysokości.

Kto podlega ZUS?

Osoby fizyczne pracujące na umowie zlecenie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowym. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jednakże jeżeli zleceniobiorca jest już zatrudniony na podstawie umowy o pracę, lub na innej umowie cywilnoprawnej z minimalnym wynagrodzeniem (2250 zł), nie muszą być odprowadzane składki społeczne.

Obowiązkiem zleceniobiorcy jest udowodnienie zleceniodawcy, że jest zatrudniony i odprowadza składki od wynagrodzenia w wysokości przynajmniej minimalnej płacy z tytułu innej umowy, jeśli nie chce odprowadzać składek od umowy zlecenia. W przypadku gdy zleceniobiorca jest zatrudniony i odprowadza składki, jednak jego pensja jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, występuje przymus odprowadzenia składek od każdej z umów. Jeśli łączna podstawa opodatkowania z tytułu dwóch umów przekroczy minimalne wynagrodzenie, kolejne tytuły nie będą powodowały powstawania obowiązku tych ubezpieczeń.

W przypadku gdy umowa zlecenie jest zawierana między pracodawcą a pracownikiem, jest ona traktowana tak samo jakby była umową o pracę. To znaczy, że jeśli jednocześnie z jednym pracodawcą zawarta jest umowa o pracę i umowa zlecenie, podstawę do odliczenia składek stanowi łączny przychód z obu umów.

Szczególne przypadki

Osoby uprawnione do emerytury lub renty mają obowiązek odprowadzania składek emerytalnych i rentowych w przypadku umowy zlecenie. Przy obliczaniu składek ZUS postępuje się analogicznie jak wobec osób fizycznych niebędących emerytami, czy rencistami.

W przypadku studentów i osób uczących się do 26 roku życia nie powstaje obowiązek odprowadzania składek ZUS z tytułu umowy zlecenia.

Osoby pobierające zasiłek macierzyński ze stosunku pracy, są traktowane jak inne osoby na umowie o pracę - nie mają obowiązku odprowadzania dodatkowych składek z tytułu umowy zlecenie ze zleceniodawcą, który nie jest ich pracodawcą.

Przy urlopie wychowawczym postępuje się odwrotnie - składki odprowadza się od umowy zlecenie.

Rolnicy odbywający również umowę zlecenie podlegają normalnie składkom ZUS, chyba że mówimy o rolnikach nie podlegających obowiązkowi ubezpieczeń społecznych - w takim wypadku stosuje się odrębne przepisy regulujące ubezpieczenie społeczne rolników.

Osoby będące funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej podlegają obowiązkowi analogicznie do osób będących na umowie o pracę. Pozostałe służby państwowe (Policja, żołnierze, CBA, ABW, SOP i inne) mogą być dobrowolnie obejmowane ubezpieczeniami społecznymi z tytułu umów zlecenia.

Zwolnienie z oskładkowania obejmuje diety oraz inne należności z tytułu delegacji pozostających w limitach określonych w rozporządzeniu o podróżach służbowych. Jednocześnie jest to dosyć dwuznaczne, ponieważ podróże służbowe są charakterystyczne dla stosunku pracy, jednak niektóre zlecenia wymagają wyjazdu służbowego. Jeśli zleceniodawca nie chce zwracać kosztów podróży służbowej, taki zapis powinien znaleźć się w umowie.

Jak uniknąć błędów?

W celu uniknięcia pomyłek przy wyliczaniu i wyznaczaniu składek płatnik - zleceniodawca może wystąpić z wnioskiem do ZUS o zbadanie poprawności dokumentów. W przypadku gdyby pojawiły się nieścisłości, ZUS wezwie płatnika do złożenia korekt.

Należy również pamiętać, że ZUS ma prawo do ustalenia rzeczywistego płatnika składek w przypadku zbiegu tytułów ubezpieczeń. Dzieje się to jednak za pośrednictwem sądów, które decydują w razie odwołania, czy decyzje administracyjne ZUS są poprawne.

Wysokość składek w 2019 roku prezentuje się następująco:

  • ubezpieczenie emerytalne - 19,52% podstawy wymiaru (połowę zleceniodawca i połowę zleceniobiorca)
  • rentowe - 8% (6,5% zleceniodawca oraz 1,5% zleceniobiorca)
  • chorobowe - 2,45% (tylko zlecenobiorca)
  • wypadkowe - 0,67% do 3,86% (tylko zleceniodawca)

Składki zaokrągla się w górę, jeśli wynoszą 0,50 gr lub więcej,
zaś w dół jeśli wynoszą 0,49 gr lub mniej.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowią przychody zleceniobiorcy. Niezależnie od tego czy w umowie ustalone jest wynagrodzenie godzinowe czy w inny sposób, podstawę składek stanowi łączna zadeklarowana kwota, która nie może być mniejsza od minimalnego wynagrodzenia. Górna granica rocznej podstawy składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi w 2019 roku 142 950 zł - jest to trzydziestokrotność prognozowanego średniego wynagrodzenia miesięcznego.

Rozwiązanie umowy zlecenie

Gdyby z jakiegoś powodu nastąpiła potrzeba rozwiązania umowy przed zakończeniem okresu jej funkcjonowania, może to nastąpić na trzy sposoby: za porozumieniem, poprzez wypowiedzenie albo z powodu jej wykonania.
Taka umowa może zostać rozwiązana przez obie strony, jednakże każda ze stron odpowiada za jej rozwiązanie.

W przypadku gdy stroną rozwiązującą jest zleceniodawca, jest on zobowiązany zwrócić wszystkie koszty jakie zleceniobiorca poniósł, należną część wynagrodzenia oraz gdyby nie było ważnego powodu powstania ewentualnej szkody w wyniku rozwiązania.

Ze strony zleceniodawcy rozwiązanie umowy bez wskazania ważnej przyczyny również wiąże się odpowiedzialnością w postaci odszkodowania za powstanie strat związanych z rozwiązaniem umowy. W przypadku umowy bezpłatnej może nastąpić bezwarunkowe rozwiązanie takiej umowy ze strony zleceniobiorcy.

Możliwość rozwiązania umowy nie może zostać w pełni zniesiona przez zapis w umowie, jednak można ją ograniczyć, np. przez wskazanie terminu wypowiedzenia.

Dowiedz się jak oszczędnie założyć i prowadzić spółkę z o.o. samodzielnie z Fakturomanią lub skorzystaj z oferty naszego biura rachunkowego

Komentarze

comments powered by Disqus